Een sociaal rechtvaardige transitie: ja, dat kan

2019-02-11

Sign for my Future pleit voor een duurzame toekomst. Duurzaam voor onze planeet, en duurzaam voor alle Belgen. Daarom is het belangrijk dat de beleidsmakers een investeringsplan ontwikkelen waar we allemaal van beter worden.

Het einde van de wereld of het einde van de maand?

De laatste maanden zagen we in Frankrijk en ook bij ons het protest opflakkeren van de gele hesjes. Aanleiding is de verhoging van de prijs van de diesel, een verhoging die naar verluid ingegeven is vanuit een bekommernis om het milieu en het klimaat. De focus van het debat verschuift hierbij naar  klimaatbekommernis ten opzichte van economische leefbaarheid. Naar “la fin du monde” ten opzichte van “la fin du mois”.  De gele hesjes, en met hen anderen, zoals de Amerikaanse mijnwerkers die niet willen dat hun jobs in de steenkoolsector verdwijnen, worden hierop afgespiegeld als mensen die de boodschap niet begrepen hebben.

Maar is dat terecht? We kunnen ons afvragen waarom diesel duurder wordt gemaakt, maar  vliegtuigreizen ongemoeid worden gelaten. Waarom iemand zijn job verliest en er voor anderen bij worden gecreëerd. Terecht of niet,  de klimaatopwarming aanpakken, zal pas slagen als iedereen er zijn voordeel in ziet. Daarom moeten we de hele samenleving mee aan boord krijgen.

Loose-loose of win-win?

Het is eenvoudig: als we niets doen, verliest iedereen. Dat is het loose-loose-scenario: de planeet wordt onleefbaar, en zoals Sharan Burrow, Secretaris-Generaal van het Internationaal Vakverbond ITUC, zegt: “There are no jobs on a dead planet”. Maar als de transitie wordt ingezet zonder rekening te houden met sociale en economische gevolgen, dan komen we in een win-lose-situatie. Sommigen  winnen en anderen verliezen. Dat is echter geen duurzame uitkomst.

Gelukkig is een win-win-situatie binnen bereik. Hoewel de transitie inderdaad geld, focus en energie zal kosten, zal ze, naast een leefbare planeet voor iedereen, ook jobs en kansen opleveren en een betere levenskwaliteit. Zaak is dus van naast de lasten ook de voordelen rechtvaardig te verdelen. Een rechtvaardige transitie  beschermt zowel diegenen die het hardst door de klimaatverandering zullen worden getroffen, maar ook diegenen die het nu al moeilijk hebben.

Daarom is dit bij uitstek een zaak voor de politiek. Dit overstijgt de individuele inspanningen voor een beter klimaat, zoals minder vliegen en geen vlees meer eten. Dit is een collectief en politiek verhaal – omdat we er met zijn allen beter van moeten worden.

Rechtvaardige uitkomst en rechtvaardig proces

Hoe zorgen we voor een rechtvaardige transitie? En wat is een rechtvaardige transitie? Twee dingen zijn daarbij belangrijk: een rechtvaardige uitkomst, en een rechtvaardig proces  om daartoe te komen. Die rechtvaardige uitkomst, daarover lees je hier meer. Een rechtvaardig proces houdt in dat alle betrokkenen gehoord worden en kunnen participeren.

Er zijn vele voorbeelden waarbij op nationaal, regionaal, sectoraal of bedrijfsniveau, werkgevers, werknemers, overheden en middenveld samenwerken om tot concrete voorbeelden van rechtvaardige transitie te komen. Het kàn. Meer nog, het is de enige manier.

  

BLIJF OP DE HOOGTE

Blijf op de hoogte van het klimaatbeleid en schrijf je in op onze nieuwsbrief.